1234
,,O godzinie 8.00. w do siedziby przedsiębiorstwa energetycznego weszli pracownicy Urzędu Regulacji Energetyki w celu dokonania kontroli. Spółka podejrzewana jest o manipulację cenami na hurtowym rynku energii” – chociaż póki co brak takich doniesień medialnych nie ulega wątpliwości, iż w świetle obowiązujących przepisów Ustawy – Prawo energetyczne taki scenariusz jest możliwy. Dobrze znane są przecież spektakularne kontrole innego regulatora – Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kończące się milionowymi karami finansowymi, np. na mocy decyzji z 2010 r. za 32- minutowe opóźnienie w wejściu do budynku spowodowane problemami w recepcji Prezes UOKIK nałożył na Polską Telefonię Cyfrową Sp. z o.o. karę w wysokości 123.246.000,00 zł. Zanim kontrolerzy URE zapukają do drzwi uczestnik hurtowego rynku energii powinien znać przysługujące mu prawa oraz obowiązki. 

PODSTAWA PRAWNA 
Zgodnie z art. 23 b Ustawy – Prawo energetyczne Prezes URE jest uprawniony do wszczęcia postępowania wyjaśniającego lub kontroli w sprawach manipulacji na rynku lub próby manipulacji na rynku oraz niezgodnego z prawem wykorzystywania informacji wewnętrznej. Celem kontroli jest weryfikacja czy doszło do naruszeń postanowień Rozporządzenia nr 1227/2011 w sprawie integralności i przejrzystości hurtowego rynku energii (REMIT) – więcej na temat przedmiotowego rozporządzenia znajdziesz tu. 

JAK PRZEPROWADZANA JEST KONTROLA?
Prezes URE nie ma obowiązku powiadamiania o kontroli przedsiębiorcy. Kontrola może przybrać formę niezapowiedzianej wizyty w siedzibie spółki albo mieć mniej widowiskowy charakter np. poprzez skierowanie do uczestnika rynku pisma z prośbą o udzielenie wyjaśnień co do podejrzanych zdarzeń. Czynności kontrolne mogą być również wykonywane przy pomocy specjalistów ds. IT czy funkcjonariuszy Policji.

JAKIE UPRAWNIENIA PRZYSŁUGUJĄ KONTROLEROM?

Zakres uprawnień kontrolerów jest bardzo szeroki, obejmuje m.in. prawo do:
• wstępu na grunt oraz do budynków, lokali lub innych pomieszczeń oraz środków transportu podmiotu kontrolowanego,
• żądania udostępnienia akt, ksiąg oraz innych dokumentów i nośników informacji związanych z przedmiotem kontroli
• żądania przekazania informacji od osób, które biorą lub brały udział w sposób pośredni lub bezpośredni w zawieraniu kontrolowanych transakcji,
• przeszukania pomieszczeń lub rzeczy za zgodą Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, udzieloną na wniosek Prezesa URE.

OBOWIĄZKI PODMIOTU KONTROLOWANEGO 
W toku postępowania wyjaśniającego oraz kontroli podmiot kontrolowany powinien pamiętać przede wszystkim o obowiązku współdziałania z kontrolerami w jej sprawnym przeprowadzeniu poprzez zapewnienie niezbędnych warunków i środków. W tym celu uczestnicy hurtowego rynku powinni posiadać schemat planowanego działania na wypadek niezapowiedzianej wizyty pracowników URE. Maksymalna wysokość kary za utrudnianie czynności kontrolnych wynosi 1 000 000 zł.

UPRAWNIENIA PODMIOTU KONTROLOWANEGO 
Podmiot kontrolowany ma prawo do weryfikacji legitymacji służbowych oraz dokumentów upoważniających do wszczęcia kontroli, zaś po jej zakończeniu – do zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu pokontrolnego.

Prezes URE może wraz z protokołem kontroli zgłosić zalecenia usunięcia przez podmiot kontrolowany nieprawidłowości stwierdzonych w toku kontroli. Wówczas niezwłocznie, nie później niż w dniu następnym po upływie terminu do usunięcia nieprawidłowości wskazanych w zaleceniach, podmiot kontrolowany przekazuje Prezesowi URE informację o sposobie ich uwzględnienia, wskazując szczegółowy sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

KARY FINANSOWE 

Prezes URE może w drodze decyzji nałożyć na spółkę kontrolowaną karę pieniężną w wysokości od 10 000 zł do 1 000 000 zł, a także na kierownika przedsiębiorstwa energetycznego, z tym że kara ta może być wymierzona w kwocie nie większej niż 300% jego miesięcznego wynagrodzenia. Ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes URE uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe. Może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek. Informację o środkach lub sankcjach zastosowanych za naruszenie obowiązków określonych w Rozporządzeniu REMIT Prezes URE może przekazać do publicznej wiadomości.

W chwili obecnej brak danych co do toczących się w URE postępowań wyjaśniających w zakresie kontroli REMIT. Należy mieć, jednak na uwadze fakt, iż w przypadku gdy ACER w oparciu o wstępną ocenę lub analizę podejrzewa naruszenie postanowień REMIT jest uprawniona do żądania od URE przekazania informacji dotyczących podejrzewanego naruszenia przepisów bądź wszczęcia dochodzenia.

Jak wynika z najnowszego kwartalnika opublikowanego przez ACER (REMIT Quarterly – ACER guidance on the application of REMIT and transaction reporting, Issue No. 6 / Q2-Q3 2016) liczba potencjalnych naruszeń będących przedmiotem analizy na poziomie UE ciągle rośnie, z 52 w II kwartale 2016r. do 58 w III kwartale 2016r.