REMIT czyli rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1227/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie integralności i przejrzystości hurtowego rynku energii (ang. Regulation on wholesale Energy Market Integrity and Transparency) weszło w życie w dniu 28 grudnia 2011 r. Stanowi ono istotny element polityki wspólnotowej w związku ze stale rosnącym wzajemnym powiązaniem rynków energii i gazu w Unii Europejskiej oraz potrzebą monitorowania działań na tych rynkach nie tylko na szczeblu poszczególnych państw członkowskich, ale także na szczeblu unijnym.

 

PODSTAWOWE INFORMACJE

Celem REMIT jest zapewnienie integralności i przejrzystości handlu na hurtowych rynkach energii i gazu w Europie w szczególności poprzez nadzór nad aktywnością poszczególnych podmiotów zajmujących się obrotem energią elektryczną i gazem na tych rynkach. Zwiększenie integralności i przejrzystości hurtowych rynków energii i gazu ma nastąpić poprzez pobudzenie otwartej i uczciwej konkurencji na rynkach, co zapewni wzrost zaufania do tych rynków oraz spowoduje, że ceny na nich ustalane odzwierciedlać będą uczciwą i konkurencyjną grę rynkową popytu i podaży. Jednocześnie REMIT zagwarantować ma wykrywanie i ściganie nadużyć na hurtowych rynkach energii a także ochronę interesów odbiorców końcowych energii i gazu oraz nabywanie przez nich tych towarów w przystępnych cenach.

ZAKRES REGULACJI

REMIT znajduje zastosowanie do uczestników rynku energii i gazu czyli podmiotów, które dokonują transakcji dotyczących tzw. produktów energetycznych sprzedawanych w obrocie hurtowym. Zgodnie z REMIT pod pojęciem produktów energetycznych sprzedawanych w obrocie hurtowym rozumieć należy:

  • kontrakty na dostawę energii elektrycznej lub gazu ziemnego w przypadku gdy dostawa ma miejsce w Unii Europejskiej
  • instrumenty pochodne dotyczące energii elektrycznej lub gazu ziemnego wytwarzanych, sprzedawanych lub dostarczanych w Unii Europejskiej
  • kontrakty dotyczące transportu energii elektrycznej lub gazu ziemnego w Unii Europejskiej
  • instrumenty pochodne dotyczące transportu energii elektrycznej lub gazu ziemnego w Unii Europejskiej.

Nie stanowią produktów energetycznych sprzedawanych w obrocie hurtowym kontrakty na dostawę i dystrybucję energii elektrycznej lub gazu ziemnego na potrzeby klientów końcowych o zdolności konsumpcji (definiowanej jako zużycie przez klienta końcowego energii elektrycznej albo gazu ziemnego przy wykorzystaniu przez niego swojej pełnej zdolności produkcyjnej) równej lub mniejszej niż 600 GWh rocznie.

Dodatkowo przepisów REMIT dotyczących zakazu wykorzystywania informacji wewnętrznych (art. 3 REMIT) oraz zakazu manipulacji (art. 5 REMIT) nie stosuje się do produktów energetycznych sprzedawanych w obrocie hurtowym, które są instrumentami finansowymi – w tym przypadku zastosowanie znajdą bowiem stosowne regulacje rynku finansowego w szczególności postanowienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie MAR).

OBOWIĄZKI WYNIKAJĄCE Z REMIT

REMIT wprowadza pięć kluczowych obowiązków/zakazów:

  • obowiązek publikacji tzw. informacji wewnętrznych tj. informacji, które nie zostały podane do publicznej wiadomości, mogących mieć wpływ na ceny produktów energetycznych sprzedawanych w obrocie hurtowym (w szczególności informacji o planowanych i nieplanowanych dostępnościach jednostek wytwórczych, których właścicielem jest lub które kontroluje dany uczestnik rynku);
  • zakaz wykorzystywania informacji wewnętrznych tj. zakaz prowadzenia obrotu w zakresie produktów energetycznych sprzedawanych w obrocie hurtowym w oparciu o takie informacje, zakaz ujawniania takich informacji oraz zakaz zlecania innej osobie zawierania transakcji w oparciu o takie informacje do momentu podania tych informacji do publicznej wiadomości (albowiem z chwilą upublicznienia danej informacji traci ona przymiot informacji wewnętrznej);
  • zakaz manipulacji i prób manipulacji na hurtowych rynkach energii, który można sprowadzić do zakazu zawierania transakcji generujących lub mogących generować fałszywe lub wprowadzające w błąd sygnały dotyczące podaży produktów energetycznych sprzedawanych w obrocie hurtowym, popytu na takie produkty lub ich ceny (w tym wszelkie mechanizmy mające na celu sztuczne kształtowanie cen);
  • obowiązek rejestracji w rejestrze prowadzonym przez krajowy organ regulacyjny jako uczestnik rynku – rejestracja następuje za pośrednictwem systemu informatycznego tzw. CEREMP (ang. Centralised European Register of Energy Market Participants) i jest nieodzowna celem realizowania przez danego uczestnika rynku obowiązku raportowania, o którym mowa poniżej; w Polsce organem prowadzącym rejestr, w którym dokonuje się rejestracji, jest Prezes Urzędu Regulacji Energetyki;
  • obowiązek raportowania danych o zawartych transakcjach i zleceniach dotyczących produktów energetycznych sprzedawanych w obrocie hurtowych do ACER czyli Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ang. Agency for the Cooperation of Energy Regulators), która dzięki temu dysponuje wiedzą umożliwiającą bieżący monitoring aktywności podmiotów na rynkach energii elektrycznej i gazu w Unii Europejskiej i wykrywanie wszelkich nadużyć.

Pierwsze trzy z opisanych wyżej obowiązków/zakazów stosuje się od dnia wejścia w życie REMIT tj. od dnia 28 grudnia 2011 r. Obowiązki wskazane w dwóch ostatnich punktach weszły w życie w dniu 7 października 2015 r. w odniesieniu do transakcji zawieranych/zleceń składanych na zorganizowanych platformach obrotu oraz w dniu 7 kwietnia 2016 r. jeśli chodzi o transakcje lub zlecenia zrealizowane poza takimi platformami (w szczególności na rynku OTC).

SANKCJE

REMIT zobowiązał państwa członkowskie do wprowadzenia stosownych sankcji za naruszenia przepisów rozporządzenia. Charakter sankcji oraz ich zakres pozostawiono w gestii regulatorów krajowych. Rozporządzenie wprowadza jedynie (w art. 15) ogólny obowiązek informowania o zaistniałych (zauważonych) nadużyciach dla osób zajmujących się zawodowo pośredniczeniem w zawieraniu transakcji.

W Polsce przepisy dotyczące naruszeń REMIT zawiera ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. prawo energetyczne (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 1059 z późniejszymi zmianami). Polski ustawodawca zastosował sankcje o dwojakim charakterze:

  1. kary pieniężne nakładane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w wysokości od 10.000 do 1.000.000 PLN w przypadku:
    • naruszenia obowiązku publikacji informacji wewnętrznych
    • naruszenia obowiązku raportowania danych do ACER
    • niedopełnienia obowiązku rejestracji lub aktualizacji danych podanych w formularzu rejestracyjnym
      przy czym niezależnie od opisanych wyżej kar pieniężnych nakładanych na dane przedsiębiorstwo, Prezes Urzędu Regulacji Energetyki może dodatkowo obciążyć kierownika tego przedsiębiorstwa karą pieniężną w kwocie odpowiadającej równowartości 300% jego miesięcznego uposażenia;
  2. odpowiedzialność karna w tym kara grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 5 w przypadku:
    • dokonania manipulacji lub próby manipulacji na rynku
    • naruszenia zakazu wykorzystywania informacji wewnętrznych a także
    • braku przekazania Prezesowi URE informacji o uzasadnionym podejrzeniu manipulacji na rynku, próby manipulacji na rynku lub niewłaściwego wykorzystywania informacji wewnętrznych (dotyczy osób zawodowo zajmujących się pośredniczeniem w zawieraniu transakcji).

Naruszenia REMIT w zakresie manipulacji na rynku oraz niezgodnego z prawem wykorzystywania informacji wewnętrznych mogą być wykrywane w trakcie prowadzonego przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki postepowania kontrolnego – tzw. kontroli REMIT. Więcej o kontroli REMIT znajdziesz tu.